Bursa’daki Orman Yangınları ve Madencilik Bağlantıları

Bursa – 25-28 Temmuz 2025 tarihleri arasında Bursa ilinin farklı bölgelerinde meydana gelen orman yangınları, yalnızca büyük bir çevre felaketine yol açmakla kalmadı; yangın bölgelerinin madencilik projeleriyle çakışıyor olması kamuoyunda soru işaretleri doğurdu. Son üç gün içinde Orhaneli-Harmancık dağ yöresi ile Kestel-Gürsu çevresinde çıkan büyük çaplı yangınlar, resmi belgelere göre kısa süre önce madencilik faaliyetlerine açılmış veya açılması planlanan alanlarda gerçekleşti. Ayrıca İznik ilçesinde de ayrı bir orman yangını çıktı. Bu yazımızda, yangınların tam konumu, etkilenen mahalleler, bu bölgelerdeki mevcut ya da planlanan maden projeleri, ilgili şirketler ve bu projelere dair resmi izin ve ÇED (Çevresel Etki Değerlendirmesi) kararları derlenmiştir.

Kestel–Gürsu Bölgesindeki Yangın: Madene Ayrılan Ormanda Alevler

Yangın ve Müdahale: 26 Temmuz akşamüstü, Bursa’nın Kestel ilçesi Ağlaşan Mahallesi civarındaki ormanlık alanda başlayıp komşu Gürsu ilçesi istikametine ilerleyen bir orman yangını meydana geldi. Alevler rüzgârın etkisiyle hızla yayılarak Gürsu’nun Karahıdır kırsal mevkiine doğru büyüdü. Bu nedenle Gürsu’ya bağlı Karahıdır Mahallesi ile yakın çevresindeki İğdir ve Avdancık mahalleleri tedbiren tahliye edildi. Gece boyunca 1777 personel ve 688 araçla aralıksız süren müdahale sayesinde yangın 27 Temmuz’da kontrol altına alınmaya başladı. Yangın sırasında bölgeye su taşıyan bir tanker kaza yaparak şarampole devrildi; bu elim olayda üç görevli hayatını kaybetti. Yangın nedeniyle Bursa Çevre Otoyolu’nun bir bölümü trafiğe kapatılıp daha sonra yeniden açıldı. İtfaiye ve orman ekiplerinin yoğun çabaları sayesinde alevler daha fazla yerleşim yerine sıçramadan söndürüldü ve herhangi bir sivil can kaybı yaşanmadı.

Madencilik Bağlantısı: Kestel-Gürsu sınırındaki bu ormanlık bölgenin, yangından kısa süre önce resmen bir maden sahası olarak belirlendiği ortaya çıktı. 2024 yılında Yıldırım Belediyesi (Bursa’nın merkez ilçelerinden) burada bir kireçtaşı (kalker) ocağı ve kırma-eleme tesisi kurulmasını planladığını duyurmuştu. Söz konusu saha, idari olarak Gürsu ilçesine bağlı Dışkaya Mahallesi sınırlarında kalan orman arazisidir. Yıldırım Belediyesi bu proje için Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığı’na ÇED başvurusunda bulunmuş, ancak Bursa Valiliği “ÇED gerekli değildir” kararı vererek tam kapsamlı bir çevresel etki değerlendirmesini zorunlu kılmamıştır. Böylece bölge, herhangi bir ÇED raporu hazırlanmadan madencilik faaliyetine uygun hale getirilmiştir. Bu bilgi, yangın sonrası TMMOB Mimarlar Odası Bursa Şubesi Başkanı Şirin Rodoplu Şimşek tarafından da doğrulandı. Şimşek, yanan alanın maden ocağı açılması planlanan yerle birebir aynı olduğunu ve halihazırda civarda faaliyet gösteren diğer maden ocaklarının bulunduğunu vurgulayarak dikkat çekici bir durumla karşı karşıya olunduğunu belirtti. Söz konusu bölgede hali hazırda işletilen bazı taşocakları bulunmakta olup, yeni kalker ocağı projesinin de onay almasıyla birlikte orman alanının madencilik amacıyla kullanıma açılması planlanmaktaydı.

Kestel-Gürsu yangın bölgesindeki madencilik projesinin öznesi resmi kayıtlarda belediye olarak görünmektedir. Yıldırım Belediyesi’nin başvurusunu müteakip verilen “ÇED gerekli değil” kararına dayanarak, orman vasfındaki bu alan fiilen bir maden sahasına dönüştürülmek üzereydi. Yetkililerin yaptığı açıklamalara göre proje kapsamında ormandan kalker çıkarılması ve taşların kırma-eleme tesisinde işlenmesi öngörülüyordu. Şirket ismi: Projenin başvuru sahibi Yıldırım Belediyesi olduğu için özel şirket adı belirtilmemiştir; ancak uygulamada böyle bir ocak için genellikle ihale yoluyla özel bir firmaya işletme hakkı verilmesi söz konusudur. Valilik kararıyla ÇED sürecinden muaf tutulan bu plan, kamuoyunun bilgisine yangın sonrasında basın aracılığıyla yansıdı.

Orhaneli–Harmancık Bölgesindeki Yangın: Maden Sahalarıyla Örtüşen Ormanlar

Yangın ve Etkilenen Yerler: 26 Temmuz günü saat 16.00 sularında Bursa’nın dağ ilçelerinden Orhaneli’ye bağlı Yakuplar Mahallesi yakınındaki ormanlık alanda başka bir büyük yangın başladı. Alevler rüzgârın etkisiyle hızla genişleyerek Orhaneli’nin güneyindeki Harmancık ilçe sınırına yayıldı. Yangın gece boyu devam ederken, ertesi gün (27 Temmuz) öğleden sonra şiddetli rüzgâr nedeniyle kontrol altına alınmış bölgelerde yeniden alevlenmeler oldu. Orman Genel Müdürlüğü ve itfaiye ekiplerinin karadan ve havadan yoğun mücadelesine rağmen yangın 28 Temmuz sabahına kadar sürdü. Tedbir amaçlı olarak Harmancık ilçesine bağlı Çakmak, Çatalsöğüt, Çamoğlu, Ilıcaksu, Dutluca ve Gedikören köyleri ile Orhaneli’ye bağlı Yakuplar Mahallesi tamamen boşaltılarak toplamda binlerce vatandaş güvenli bölgelere tahliye edildi. Alevlerin Harmancık ilçe merkezine ve komşu Balıkesir-Dursunbey yönüne ilerlememesi için Orman Bölge Müdürlüğü koordinasyonunda yoğun çaba harcandı. Bu yangın, Bursa’nın yakın tarihindeki en büyük orman yangınlarından biri olarak kayda geçti.

Madencilik Bağlantısı: Orhaneli–Harmancık hattındaki yangın bölgesi, Bursa’nın “dağ yöresi” olarak bilinen ve yer altı zenginlikleriyle tanınan coğrafyada yer almaktadır. Bu bölgede uzun yıllardır çeşitli maden ocakları faaliyet göstermekte olup son dönemde yeni madencilik projeleri için de resmi izinler verilmiştir. Yangından etkilenen Harmancık kırsalının madencilik açısından önemini gösteren somut örnekler şunlardır:

• Gedikören Mermer Ocağı: Yangın nedeniyle tahliye edilen Harmancık’ın Gedikören Mahallesi, birkaç yıl önce bir mermer madeni projesine konu olmuştur. Altınsoy Madencilik adlı firma, Gedikören’in Asartepe mevkiinde 27,3 hektarlık alanda mermer ocağı açmak için başvuruda bulunmuş ve yıllık 8 bin metreküp blok mermer üretim izni talep etmiştir. Bursa Valiliği bu proje hakkında “ÇED Gerekli Değildir” kararı vererek 2015 yılında mermer ocağına izin çıkarmıştır. Valiliğin kararı kamuoyuna resmi duyuru ile bildirilmiş; Orman Bölge Müdürlüğü ile Kültür ve Turizm İl Müdürlüğü de söz konusu ocak için “sakınca yoktur” raporu sunmuştur. Bu izin sayesinde şirket, detaylı bir ÇED raporu hazırlamadan faaliyete geçme hakkı elde etmiştir. Altınsoy Madencilik’e ait mermer sahası, bölgede halihazırda mevcut olan madencilik faaliyetlerinden biridir ve yangının etkilediği alan bu mermer ocağı sahasını da kapsar niteliktedir.
• Krom (Kromit) Madeni İşletmeleri: Orhaneli ve Harmancık, Türkiye’deki ilk krom madeninin bulunduğu bölge olarak tarihe geçmiştir; ilçenin krom cevheri açısından son derece zengin olduğu resmî kaynaklarda belirtilmektedir. Hayri Ögelman Madencilik A.Ş. tarafından 1950’lerden beri işletilen Harmancık Krom İşletmesi, günümüzde CVK Maden İşletmeleri San. ve Tic. A.Ş. bünyesinde faaliyet göstermektedir. Bu işletme sahası, Harmancık ilçe merkezinin yaklaşık 6,5 km kuzeybatısında, yani Orhaneli istikametinde yer almakta olup 6.306,87 hektar gibi çok geniş bir ruhsat alanını kapsamaktadır. Saha içinde bir yeraltı krom madeni, açık ocaklar ve krom cevheri zenginleştirme tesisi bulunmaktadır. İlgili şirket, bölgedeki cevher potansiyelini artırmak amacıyla son yıllarda kapasite büyütme ve yeni ocak alanları açma çalışmalarına hız vermiştir. CVK Maden yetkililerinin açıklamasına göre, mevcut maden ocaklarını genişletmek ve yeni üretim alanları devreye sokmak üzere gerekli izin başvuruları yapılmış durumdadır. Bu izinler, Orman Kanunu’nun 16. maddesi kapsamında ormanlık alanda madencilik faaliyetlerine onay alınmasını ve çevresel değerlendirme süreçlerini içermektedir. Orman yangınının çıktığı Yakuplar–Harmancık arasındaki ormanlık kuşak, işte bu büyük krom işletmesinin ruhsat sahası ve etki alanıyla büyük ölçüde örtüşmektedir. CVK Maden / Hayri Ögelman A.Ş. bölgedeki başlıca maden şirketi olup yıllık on binlerce ton krom cevheri çıkarma kapasitesine sahiptir.
• Diğer Maden Projeleri ve İzinler: Orhaneli ilçe genelinde son dönemde mermer ve diğer madenler için çok sayıda ruhsat verilmiştir. Örneğin, 2023 yılında Ümit Madencilik adlı firma tarafından Orhaneli’nin Belenoluk ve Şükriye mahalleleri civarında bir mermer ocağı projesi için yapılan başvuru üzerine Bursa Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği İl Müdürlüğü “ÇED Gerekli Değildir” kararı vermiştir. Yine Aralık 2023’te Resmî Gazete’de yayımlanan listede Harmancık ilçesinde bir mermer ocağı projesine daha ÇED gerekli değildir izni çıktığı görülmektedir. Ayrıca Orhaneli ilçesinde 500 milyar dolar değerinde olduğu belirtilen devasa mermer rezervleri tespit edilmiş; bu nedenle Maden İhtisas Organize Sanayi Bölgesi (OSB) kurulması için bakanlık onayları alınmıştır. Orhaneli Belediye Başkanı’nın bildirdiğine göre Maden OSB’nin ÇED raporu 2018’de onaylanmış ve onlarca maden firmasının burada fabrika kurmak üzere sıraya girdiği açıklanmıştır. Tüm bu veriler, Orhaneli-Harmancık hattının madencilik faaliyetleri açısından taşıdığı stratejik önemi gözler önüne sermektedir.

İznik İlçesindeki Yangın: Madencilik Bağlantısı Olmayan Ayrı Bir Olay

Bursa’da 27 Temmuz günü bir orman yangını haberi de İznik ilçesinden geldi. İznik’in Kaynarca Mahallesi Alakaya mevkisinde çıkan yangın, itfaiye ve Orman İşletme ekiplerinin hızlı müdahalesiyle kısa sürede kontrol altına alındı. Yangın, rüzgârın fazla olmaması sayesinde çevredeki yerleşimlere sıçramadan söndürüldü; can kaybı veya mal kaybı yaşanmadı. Yetkililer yangının çıkış nedeninin araştırıldığını bildirdi. İlk incelemelere göre İznik’teki bu yangının, yukarıda bahsedilen dağ yöresindeki yangınlarla herhangi bir bağlantısı ya da madencilik faaliyetleriyle bir ilgisi tespit edilmiş değildir. Kaynarca bölgesi tarım ve yerleşim ağırlıklı olup, burada bilinen aktif bir maden projesi bulunmamaktadır.

Resmi Soruşturma ve Sonuç

Bursa’da ardı ardına meydana gelen bu orman yangınlarıyla ilgili adli ve idari soruşturmalar çok yönlü sürmektedir. İçişleri Bakanlığı, 22-27 Temmuz tarihleri arasında ülke genelindeki orman yangınlarıyla ilgili 7 şüphelinin gözaltına alındığını, bunlardan 3’ünün tutuklandığını açıklamıştır. Bursa özelinde de sabotaj ihtimali üzerinde durulmakta; örneğin, Büyükşehir Belediye Başkanı Mustafa Bozbey, Harmancık’taki yangının aynı anda 6 farklı noktada başlamasını “düşündürücü” bulduklarını ifade etmiştir. Öte yandan Tarım ve Orman Bakanlığı yetkilileri, Bursa’nın dağ ilçelerindeki mevcut maden ocaklarının orman alanları için risk oluşturabileceğini daha önce dile getirdiklerini, yangın sonrasında yanan alanların orman vasfının korunması için titizlikle çalışacaklarını vurgulamıştır. Anayasa’nın 169. maddesi gereği, yanan orman alanlarının yeniden ağaçlandırılması ve başka amaçla kullanılmaması esastır. Nitekim Bursa Valiliği de yangınların tamamen söndürülmesinin ardından hasar tespit ve ağaçlandırma çalışmalarına başlamıştır.

Sonuç olarak, 25-28 Temmuz 2025’te Bursa’da çıkan orman yangınlarının iki ana merkezi olan Orhaneli-Harmancık ve Kestel-Gürsu bölgelerinin, resmi belgelerle sabit olduğu üzere, maden sahalarıyla çakışması dikkat çekmektedir. Bu bölgelerdeki önceden planlanmış madencilik projeleri, verilen izin ve ruhsatlar kamuoyunda tartışma konusu olmuş durumdadır. Yetkililer, belgelerle kanıtlanmış tüm bu madencilik bağlantılarına rağmen, yangınların çıkış nedeni konusunda kesin yargıya varmak için soruşturmanın tamamlanmasını beklemenin gerekliliğini ifade etmektedir. Yangınların yarattığı tahribatın giderilmesi ve benzeri felaketlerin önlenmesi için hem hukuki süreçlerin hem de orman koruma tedbirlerinin yakından takip edileceği belirtilmiştir.

Kaynaklar: Bursa Orman Bölge Müdürlüğü, Çevre Şehircilik ve İklim Değişikliği İl Müdürlüğü kararları, Bursa Valiliği açıklamaları, Anadolu Ajansı ve DHA haberleri. Bu haberde kullanılan tüm bilgiler resmi belgelere ve haber ajansı verilerine dayanmaktadır; spekülatif ifadelere yer verilmemiştir. Yanan alanların daha önceki ÇED raporları/kararları, maden ruhsatları ve idari izinleri kaynaklarıyla birlikte sunulmuştur. Böylelikle, Bursa’daki orman yangınları ile madencilik faaliyetlerinin kesişimi, belgeye dayalı bir biçimde kamuoyunun bilgisine aktarılmış bulunmaktadır.