Bazen insan durup düşünüyor… Bu kadar bilgiye bu kadar hızlı ulaşabilen bir toplum, nasıl oluyor da bu kadar çabuk yanılabiliyor? Herkesin elinde telefon, herkesin dilinde bir fikir var. Ama ortada eksik olan çok önemli bir şey var: sağduyu.
Oysa sağduyu dediğimiz şey, öyle kitaplarda yazan ağır cümlelerden ibaret değil. Aslında çok basit; “bir dur bakalım” diyebilmek. Her duyduğuna inanmamak, her gördüğüne hemen tepki vermemek. Sinirlenince susabilmek, kalabalık bağırıyor diye peşine takılmamak.
Eskiden büyükler “acele karar verme” derdi. Bugün ise tam tersini yaşıyoruz. Daha olayın ne olduğunu tam anlamadan taraf oluyoruz. Bir video görüyoruz, hükmü kesiyoruz. Bir haber duyuyoruz, yargıyı dağıtıyoruz. Sonra dönüp baktığımızda eksik anladığımızı, yanlış bildiğimizi fark ediyoruz. Ama çoğu zaman iş işten geçmiş oluyor.
Sağduyu, sadece akılla değil vicdanla da birlikte çalışır. Karşımızdaki insanı düşünmek, “ben olsam ne hissederdim” diyebilmek… Belki de bugün en çok kaybettiğimiz şey tam olarak bu.
Bir diğer önemli mesele de şu: Her şeyi bilmek zorunda değiliz. Ama sanki herkes her konuda konuşmak zorundaymış gibi davranıyor. Oysa bazen en doğru cümle “bilmiyorum” demektir. Bu, insanı küçültmez; aksine öğrenmeye açık hale getirir. Asıl hata, her şeyi bildiğini sanmaktır.
Toplum olarak biraz yavaşlamaya ihtiyacımız var. Biraz düşünmeye, biraz tartmaya… Her şeye anında tepki vermek yerine anlamaya çalışsak, belki bu kadar gerilmez, bu kadar kırılmazdık.
Çünkü sağduyu, bizi insan yapan en önemli ince ayardır. O kaybolduğunda geriye sadece gürültü kalır. Ve gürültünün içinde kimse kimseyi duymaz.
Belki de biraz sakinleşmeye, biraz geçmişin değerlerini hatırlamaya ihtiyacımız var. Eski saygı, eski aile yapısı ve ilişkiler… Elbette zaman değişiyor, dünya dönüşüyor. Ancak bu değişimin içinde gerçekten almamız gereken değerleri mi alıyoruz, yoksa uzak durmamız gerekenleri mi benimsiyoruz, bunu sorgulamak zorundayız.
Ananelerimizi, kültürümüzü ve insanî değerlerimizi kaybetmeye yüz tutmuş olabiliriz. Ama bu, geri dönüşün olmadığı anlamına gelmez. Aksine, sağduyu ve saygıyı yeniden merkeze koyarsak, kaybettiğimiz birçok değeri kısa sürede yeniden kazanabiliriz.
Çünkü her şeyin temelinde yine aynı iki kavram var: saygı ve sağduyu.
Daha sağduyulu, daha anlayışlı ve daha temiz bir toplum için hep birlikte mücadele etmek zorundayız. Ve bu mücadele, düşündüğümüzden çok daha yakın bir gelecekte sonuç verebilir.
Berkay Bulut
